Het erfgoed van Mabuni Kenwa in de Shito-ryu school.

 

Het Shito-ryu kent, evenals andere karatestijlen, inmiddels veel substijlen. Dit als gevolg van voortschreidende inzichten van navolgende generatie(s) leraren en hun ontwikkelingen. Als we op een afstand naar het algehele karate-do kijken in de tijd, dan mogen we wat mij betreft concluderen dat dergelijke processen de normaalste zaak zijn. Of het ook goede ontwikkelingen zijn, laat ik in het midden, maar het lijkt van alle tijd in ieder geval. De vraag waarmee ben getriggert was: Wat is nu het erfgoed in het Shito-ryu karate, ofwel het nalatenschap op karategebied van Mabuni Kenwa Soke? Dit is uiteraard niet allemaal even goed te definiëren en omschrijven. Bedenk bijvoorbeeld ook dat gevechtskunsten als deze vooral door persoonlijk onderricht en door veel oefening werden meegegeven. De kennis en kunde ging voort van leraar naar leerling enzovoorts. Afhankelijk van de interesses en de ontwikkelingen van de leraar, kreeg de leerling in een bepaalde periode inzichten en belangrijke aspecten overgeleverd. Een andere leerling die wellicht even lang bij deze leraar heeft getraind maar in voledig een andere periode krijgt andere accenten en inzichten mee. Ook voor het Shito-ryu karate-do geldt uiteraard dat diverse leraren en leerlingen zeker delen van het erfgoed van Mabuni hebben meegegeven volgens de tradities van het doorgeven naar de volgende leerlingen en/of generaties.

Terug naar de oorspronkelijke vraagstelling: wat is het erfgoed van Mabuni Kenwa in het Shito-ryu karate-do? Het Karate van Mabuni Kenwa valt in ieder geval op door zijn enorme diversiteit. Zijn karate als gevechtskunst is wellicht het best te omschrijven als een goede blend van verschillende leraren en stromingen in zijn tijd. Mabuni Kenwa had een goed karatefundament èn de mogelijkheden om deze tijdens zijn verdere leven te verfijnen, te verdiepen en te delen. We zien in de publicaties van Mabuni Kenwa, en hebben het ook ervaren tijdens talloze stagetrainingen van de navolgende generatie(s), dat bunkai (analyse/applicatie) een didactisch integraal onderdeel is van katatraining. Binnen het Shito-ryu curriculum zijn veel kata aanwezig, maar we kunnen denk ik stellen dat Mabuni Kenwa verder ging dat enkel vormen verzamelen; ook de inhoud van die vormen was iets waarmee hij bezig was en wat hij ook gestimuleerd heeft naar de navolgende generaties. Ook de huidige generatie zet dit principe van bunkai als didactisch integraal onderdeel van kata voort! Bijkomend voordeel nu is dat de wereld wellicht kleiner is, waardoor er meer kennis en kunde voorhanden is van (praktische) applicaties.

Bij registratie van de Shito-ryu stijl in de jaren ‘30 van de 20e eeuw waren er 33 kata opgenomen. Later zijn deze meer en meer uitgebreid en op dit moment zijn er meer dan 60 kata in het Shito-ryu. Of deze daadwerkelijk allemaal door Mabuni Kenwa werden beoefend en onderricht is mij niet bekend; eerlijkheid gebied mij te zeggen dat het me in ieder geval zeer onwaarschijnlijk lijkt.

De naam Shito is afgeleid van de karakters van de namen van de leraren Itosu en Higashionna. De kata met de wortels bij deze leraren werden als eerste teruggevonden in een vermelde katalijst voor het Shito-ryu in 1938:

 

Mabuni Kenwa Het is aannemelijk dat dat deze opdeling van kata gebaseerd is op onderricht van de vermelde leraren (Higashionna en Itosu) en/of hun leerlingen. Gezien deze lijst dateert van kort na de oprichting van de school, kunnen we naar mijn mening stellen dat deze 33 kata in ieder geval deel uitmaken van het erfgoed van Mabuni Kenwa.

Destijds werd de lijst al aangevuld met kata welke hij had meegekregen uit de lijn van de meesters Aragaki (Sochin, Unsu en Niseishi) en Matsumura (Seisan, Rohai).

De geschiedenis vertelt ons ook dat Mabuni Kenwa kata heeft toegevoegd, geïnspireerd door meester Go-Genki (Haffa, Hakucho, Nipaipo, Papuren).

Het Shito-ryu welke zijn naam heeft ontleend aan Itosu en Higashionna groeide uit tot een school met een enorme diversiteit: Itosu-ha, Higashionna-ha, Arakagi-ha, Matsumura-ha, Go-genki-ha etc. Langzaam aan is de katalijst uitgegroeid tot een enorm aantal vormen. Ook varianten van kata zijn gaandeweg opgenomen in het curriculum van de school. Vaak werd een persoonsnaam of plaats toegevoegd aan de naam (Tomari Wanshu, Chatanyara Kosokun, Ishimine no Bassai etc). Hij moet mijns inziens erg gedreven zijn destijds in behoud van de traditionele karatevormen. Het kost immers veel energie en vraag veel effort om al die kennis en kunde eigen te maken en door te geven. Hier was hij dan ook met verve in geslaagd, daar er veel karatemeesters zijn geweest die hun leerlingen bij Mabuni introduceerde, zodat deze de kans kregen hun kennis en kunde in het karate en traditioneel kata te verhogen.

Buiten de reeks van kata, overgeleverd door traditie en voortvloeiende ontwikkelingen van diverse leraren, heeft Mabuni Kenwa ook nog een aantal kata zelf, of in samenwerking met andere meesters, ontwikkeld. Deze zijn:

 

Het Shito-ryu is een stijl ontwikkeld vanuit een overlevering vanuit diverse leraren en scholen, doch met een sterk en gedegen fundament als uitgangspunt. Het is denk ik heel aannemelijk dat tijdens de overlevering van de inhoud van al deze vormen een deel van de details en diepgang verloren gegaan zijn. Dit omdat alleen al het doorgeven en delen van dit enorme pakket praktisch een levenswerk is en naar mijn mening Mabuni Kenwa te jong is overleden om dit allemaal te hebben kunnen realiseren. Waarschijnlijk stond hij zelf nog midden in de ontwikkeling en het “pad” van het Shito-ryu karate-do.

Het Shito-ryu is wellicht beter te doorgronden door ook met open mind een diversiteit gevechtsstijlen te proeven en beoefenen, derhalve het erfgoed van Mabuni Kenwa beter te begrijpen. Veel grondleggers hebben bij meerdere meesters de gevechtskunst gepraktiseerd en er zijn in die trend ook veel leraren later in Japan geïntroduceerd bij Mabuni om hen meer te leren over kata en karate. De wijze waarop gaandeweg getraind werd bij meerdere meesters verliep vermoedelijk heel anders als nu in onze Westerse cultuur. Dit door enerzijds de tijdgeest, maar anderzijds ook door cultuurverschil. Een introductie was vereist om kans te maken als leerling te worden aangenomen. Op het moment dat men als leerling werd aangenomen werd dat ook als een eer ervaren. De kansen die hierdoor werden gegeven, werden dan hoogstwaarschijnlijk heel serieus genomen en werd er met volle aandacht de gevechtskunst beoefend. Het was ook niet vreemd dat je leraar je elders introduceerde om zo verder te kunnen ontwikkelen.

Voor het beter kunnen doorgronden van het erfgoed van Mabuni Kenwa Soke zou het naar mijn idee zinvol zijn het volgende in overweging te nemen:

De kata uit de “Itosu” en de “Higashionna” lijn verschillen van “karakter” en “principes” in uitvoering. Het is een uitdaging om deze te ervaren en te doorgronden.

Met het enorme aantal kata in de Shito-ryu school is het voor mij een uitdaging de rijkdom te vangen van de diversiteit in de karakters. Zeker door de popularisering van het Shito-ryu in wedstrijdkata is het risico daar op een gelijke uitvoeringsvorm voor alle kata. Enerzijds heel begrijpelijk vanuit beoordelingscriteria en het zo hoog mogelijk moeten scoren in deze jury-sport, maar het doet anderzijds de inhoudelijke diversiteit te kort van het Shito-ryu. Deze diversiteit is mijns inziens een essentieel deel van het erfgoed van Mabuni Kenwa, gebaseerd op hetgeen we (hebben) kunnen en mogen ervaren middels het onderricht van de navolgende generaties.

Naast het curriculum aan kata heeft Mabuni Kenwa ook een aantal principes en trainingsaccenten specifiek benoemd. Deze zijn:

Dit lijkt een hele korte lijst, maar als we deze bekijken als inderdaad principes en trainingsaccenten welke frequent in de trainingen passeren in willekeurige mixen en applicaties, mag je stellen dat deze een oneindig integraal onderdeel zijn van onze gevechtskunst.

Als eerder aangegeven zien we vanuit de overlevering dat applicaties/bunkai didactisch onlosmakelijk zijn met kata. Dit niet enkel vanuit ervaringen van trainingen van de navolgende generatie(s), maar ook in Mabuni Kenwa‘s publicaties en boeken zien we dit duidelijk terug. Naast de diversiteit aan bunkai kumite, zijn er de 5 Yakusoku Kumite/Hokei Kumite als vastgelegde vormen bewaard gebleven.

Last but not least is daar de de omschrijving “Kunshi no Ken” als centraal thema voor het karate volgens Mabuni Kenwa: “de vuist van de edelen”. Het Karate is niet enkel een fysieke gevechtsdiscipline, maar het draagt ook bij aan ontwikkeling van de geest en daarmee aan de vorming van respectvolle medemensen in de maatschappij.

Het erfgoed van Mabuni Kenwa omvat natuurlijk buiten het curriculum van de school uiteraard ook subtiele principes en overleveringen, welke van generatie op generatie zijn doorgegeven. Deze generaties verkrijgen gaandeweg ook weer hun ervaringen, implementaties en belevingen welke zij doorgeven. Het Shito-ryu als stijl en met het bijbehorende erfgoed ‘leeft’ daardoor uiteraard voort!

 

 

Samenvattend, het erfgoed van Mabuni Kenwa Soke in het Shito-ryu Karate-do:

 

Dento Mabuni Shitoryu logo Het erfgoed omvat in ieder geval de principes en vormen die Mabuni Kenwa heeft gecreëerd, ontwikkeld of specifiek benoemd (al dan niet aangevuld/uitgebreid door diens oudste zoon Mabuni Kenei):

Daarnaast uiteraard hetgeen Mabuni Kenwa heeft getraind en onderricht:

 

Andere kata-reeksen zijn voor mij onzeker of deze daadwerkelijk erfgoed zijn of zijn toegevoegd aan het Shito-ryu curriculum na de Mabuni Kenwa periode.

Tot slot uiteraard de overgeleverde kumite vormen, hetzij als Bunkai kumite, hetzij als Yakusoku kumite. Hierin zit de gevechtskundige inhoud welke deels is overgeleverd in publicaties, maar deels ook als onderricht van generatie op generatie.

Willen we het erfgoed doorgronden, zullen we hetgeen is meegegeven moeten doorgeven en onszelf en de leerlingen moeten stimuleren verder te gaan verdiepen en onderzoeken op de aspecten die op dat moment bij hen passen en/ of op hun pad komen. Shito-ryu is als stijl heel breed en biedt daarmee oneindige mogelijkheden voor leerlingen om er voor zichzelf belangrijke aspecten uit te halen en te ontwikkelen. De weg van Mabuni Kenwa is wellicht niet veel anders geweest. De breedte van de stijl, het feit dat hij betrokken is geweest in diverse samenwerkingen in Okinawa en in Japan ter promotie van het karate en het feit dat leerlingen specifiek naar hem werden gestuurd voor verdieping, suggereert bij mij in ieder geval dat hij met een openheid van geest in de gevechtskunsten stond en de eigenschappen bezat voor samenwerking en verbinding!

 

Bronnen